سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

59

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

مشهور است . دروس فقه و اصول را به خوبى تدريس مىكرد به‌طورى كه محيط علمى نجف و كربلا در چشم مجسم مىشد . در 14 رمضان 1312 ه ق به‌طور ناگهانى براى ششمين بار تصميم گرفت كه به عراق سفر كند ، مردم مانع اين كار شدند ولى او قبول نكرد . سرانجام در 24 محرم سال 1313 ه ق در روز چهارشنبه ، بامداد در كربلاى معلا درگذشت ، سيد باقر بر جنازه‌اش نماز خواند و در نزديكى زينبيه كنار مقبره كابلين حجرهء نواب به خاك سپرده شد . خطيب اعظم مولانا سبط حسن اين مرثيه را به مناسبت وفات او سروده است : هو جبل من آل عدنان راسيا * فامست بقاع الارض ارجفها هدّه قضى نحبه و الدهر يغشاه صيته * و لم يلف بحرفى الورى جزره مدّه لقد كان حيّا آية اللّه فى الورى * و فى القبر امسى مصحفا حازه جلده تحرى العراق منه سيفا مهندا * فيا حبّذا سيف ، و يا حبّذا غمده فارّخت عاما هل قيد ضريحه * بكته جفون الشرع ، ناح له مجده فرزندان او عبارتند از : 1 - سيد زين العابدين فوت شده در كربلا 1313 ه ق 2 - سيد محمّد جعفر درگذشته به سال 1310 ه ق 3 - سيد محمد باقر فوت شده در كربلا 1346 ه ق 4 - سيد محمد هادى فوت شده در كربلا 1357 ه ق . شاگردان او عبارتند از : 1 - ثانى علم الهدى سيد علامه مرتضى 2 - محمد صادق كهجوى 3 - نجم العلماء نجم الحسن 4 - ظهير العلماء سيد عابد حسين بهيك‌پورى 5 - نظير حسن بهيك‌پورى 6 - سبط حسين كربلايى جونپورى اجتهادى 7 - سيد محمد كاظم كشميرى 8 - سيد مهدى حسن 9 - سيد اجفاد الحسن ، بهيره غازىپور 10 - سيد محمّد على و ديگر شاگردان . تصانيف او عبارتند از : 1 - شرح فصول تا بحث نبوت 2 - اربعين و شرح اربعين 3 - در ثمين ، تعليقات شرح اربعين شيخ بهايى 4 - حواشى ، شرح كبير 5 - حواشى بر رسائل شيخ مرتضى 6 - حواشى قوانين الاصول 7 - حواشى بعض مقامات فصول 8 - تعليقات منهج اليقين علّامه حلى 9 - رسالهء تحقيق مسألهء نجاست ماء قليل 10 - رساله تحقيق حكم تعير تقديرى 11 - رسالهء حرمت نظر بر زن اجنبى 12 - رؤيت هلال قبل از زوال 13 - رساله در حكم تخلل بين الايجاب و القبول 14 - خير الزاد ( عقايد ، عربى ) 15 - تراجم علماء الكاملين 16 - احوال مخصوص و ايام ولادت و وفات 17 - رحيق مختوم ، حالات بحر العلوم 18 - نغمة الورقاء